1. Giấy dó – một chất liệu truyền thống được lưu giữ và sáng tạo trong đời sống đương đại

Trước khi trở thành chất liệu được nhiều nghệ sĩ đương đại tìm tòi và sáng tạo, giấy dó đã có một lịch sử lâu dài trong đời sống văn hóa Việt Nam. Được làm thủ công từ vỏ cây dó, vỏ cây dướng và nước nhớt (còn gọi là nước mò) cùng một số nguyên liệu hỗ trợ, giấy dó gắn với nhiều thực hành văn hóa, nghệ thuật và tri thức dân gian của người Việt cũng như một số cộng đồng dân tộc ở miền Bắc.

Kỹ thuật seo giấy, vớt từng lớp bột mỏng trên khuôn, tạo hình tờ giấy

Nguồn: VOV - Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam

Để có được một tờ giấy dó hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn thủ công. Vỏ cây sau khi khai thác được xử lý, ngâm và luộc để làm mềm, sau đó tiếp tục được chế biến cho đến khi đạt trạng thái phù hợp để tạo thành bột giấy. Một công đoạn quan trọng là giã nguyên liệu để tạo thành hỗn hợp xơ giấy. Bột sau đó được hòa với nước và sử dụng kỹ thuật seo giấy: người thợ dùng liềm seo có mặt lưới để hớt một lớp bột mỏng trên mặt nước, tạo thành từng lớp giấy. Các lớp giấy tiếp tục được ép để loại bớt nước rồi đem phơi hoặc sấy khô. Điều đáng chú ý là những công đoạn ấy không đơn thuần là một chuỗi thao tác kỹ thuật. Để tạo ra một tờ giấy có độ dày, độ dai và chất lượng phù hợp, người thợ phải dựa vào kinh nghiệm về nguyên liệu, thời tiết, nguồn nước và từng bước xử lý bột giấy.

Anh Dương Văn Quang – người gìn giữ nghề làm giấy dó của người Cao Lan

Nguồn: Bản tin Điện tử họ Dương Việt Nam

Tuy nhiên, một thực tế đáng chú ý: nghề làm giấy dó thủ công hiện đang đứng trước nhiều thách thức và nguy cơ mai một. Chính vì vậy, câu chuyện về giấy dó ngày nay không chỉ là câu chuyện về một loại vật liệu, mà còn là câu chuyện về tri thức nghề, ký ức cộng đồng và sự tiếp nối của một thực hành thủ công truyền thống (Theo nghiên cứu của TS. Vũ Hồng Thuận, ThS. Lã Thị Thanh Thủy)

Có lẽ cũng vì thế mà khi một tờ giấy dó xuất hiện trong một trải nghiệm ngày nay, điều được chạm tới không chỉ là chất liệu. Đó còn là một phần của câu chuyện về cách người Việt từng làm ra, sử dụng và gìn giữ những vật liệu từ đời sống tự nhiên..

Trong đời sống đương đại, giấy dó được mở ra những cách tiếp cận mới. Từ một vật liệu gắn với các thực hành dân gian và đời sống tín ngưỡng, giấy dó bước vào không gian nghệ thuật với nhiều hình thức biểu đạt đa dạng. Khi được đặt trong một bối cảnh mới, giấy dó trở thành nền cho hội họa, chất liệu cho sắp đặt, nghệ thuật thị giác hay những thực hành kết hợp giữa thủ công và sáng tạo đương đại. Những đặc tính vốn hình thành từ quá trình làm giấy thủ công tiếp tục hiện diện trong tác phẩm: bề mặt có độ thô mềm, những đường xơ tự nhiên, sắc màu thay đổi theo ánh sáng và dấu vết của bàn tay người thợ. Mỗi yếu tố góp phần tạo nên một diện mạo riêng cho chất liệu.

Tác phẩm trưng bày trong triển lãm “Dó - Space” của họa sĩ Vũ Thái Bình tại Hà Nội, 2021

Nguồn: Cổng TTĐT Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội

Việc nghệ sĩ tìm đến giấy dó cũng mở ra một cách nhìn khác về mối quan hệ giữa truyền thống và hiện tại. Giá trị của giấy dó vì thế được mở rộng từ công năng sử dụng sang khả năng kể chuyện, gợi cảm xúc và truyền tải những suy tưởng về văn hóa, ký ức, con người và thiên nhiên. Đằng sau mỗi thử nghiệm với giấy dó vẫn hiện diện dấu ấn của một nghề thủ công lâu đời. Khi nghệ sĩ lựa chọn chất liệu này, họ đồng thời tiếp cận một phần tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ. Quá trình sáng tạo trở thành một cách để những hiểu biết về nguyên liệu, kỹ thuật và cảm quan thẩm mỹ tiếp tục được đưa vào đời sống hôm nay.

Diều được làm từ giấy dó

Nguồn: VOV - Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam

Từ đây, giấy dó có thể được nhìn như một điểm gặp giữa nhiều dòng chảy: giữa thủ công và nghệ thuật, giữa ký ức và hiện tại, giữa nguồn nguyên liệu tự nhiên và những hình thức sáng tạo mới. Sự hiện diện của giấy dó trong nghệ thuật đương đại góp phần mở rộng câu chuyện về một chất liệu truyền thống, đồng thời đặt ra câu hỏi về cách những giá trị văn hóa có thể được tiếp nhận, biến đổi và tiếp tục sống trong đời sống hiện nay.

2. Khi giấy dó gặp ánh sáng

Giấy dó có bề mặt mộc, nhẹ và giàu chất cảm. Khi gặp ánh sáng, những đặc tính ấy trở nên rõ hơn: ánh sáng xuyên qua lớp giấy, làm nổi bật màu sắc, đường nét và những biến đổi tinh tế trên bề mặt. Đặc tính này mở ra nhiều khả năng để giấy dó được tiếp tục khám phá trong những hình thức tạo tác mới.

Truyền thống treo đèn lồng tại Hội An
Nguồn: Trung tâm Văn hóa – Thể thao và Truyền thanh- Truyền hình Hội An

Minh chứng thực tiễn, nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương (Phương Giò) đã dành thời gian tìm tòi, nghiên cứu hoạt động sản xuất giấy dó thủ công truyền thống, từ đó sáng tạo ra những chiếc đèn lồng từ chất liệu độc đáo này. Khi được tạo hình và đặt nguồn sáng bên trong, giấy dó vừa làm rõ nét hình dáng cho chiếc đèn, vừa trở thành bề mặt để ánh sáng xuyên qua. Khác với một bề mặt giấy hoàn toàn đồng nhất, giấy dó giữ lại những biến đổi tự nhiên của quá trình làm giấy. Độ dày, thớ xơ và sắc độ có thể thay đổi trên từng phần bề mặt. Khi được chiếu sáng từ bên trong, những khác biệt ấy trở thành một phần của hiệu ứng thị giác, khiến ánh sáng trên mỗi chiếc đèn có độ mềm và chiều sâu riêng.

Lồng đèn giấy dó được làm bởi nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương

Nguồn: Trang Fanpage Facebook Amanaki Thảo Điền

Hơn hết, điều thú vị nằm ở sự biến đổi ấy. Cùng một chất liệu, khi ở dạng tờ giấy, người ta cảm nhận rõ bề mặt và những sợi xơ tự nhiên; khi được tạo hình thành đèn và thắp sáng, hình dáng, độ dày, màu sắc hay cách sắp xếp từng lớp giấy đều có thể làm thay đổi hiệu ứng mà ánh sáng tạo ra.

Ánh sáng vì thế không đứng riêng bên ngoài chất liệu. Nó làm hiện lên những gì đã được tạo ra từ trước đó: cách giấy được gấp, ghép, tạo hình và xử lý bề mặt. Mỗi thao tác của người làm đều có thể để lại một dấu vết khi chiếc đèn được thắp sáng. Một chiếc đèn giấy dó vì thế mang trong mình cả đặc tính của vật liệu và dấu ấn của quá trình tạo tác.

Từ đây, chiếc đèn lồng trở thành một cách để nhìn giấy dó từ một góc độ khác. Chất liệu truyền thống được đưa ra khỏi mặt phẳng quen thuộc, bước vào không gian ba chiều và tham gia vào một trải nghiệm thị giác sống động hơn. Giấy dó vẫn giữ dấu vết tự nhiên của mình, nhưng ánh sáng cho phép những dấu vết ấy được nhìn thấy theo một cách mới.

3. Tiếp nối mùa Trung thu tại Anmira Hội An

Ký ức đèn lồng tại Hội An

Đèn lồng hiện diện ở Hội An từ khoảng cuối thế kỷ XVI, gắn với quá trình giao thương và định cư của các cộng đồng người Hoa tại thương cảng này. Qua thời gian, đèn lồng dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống phố Hội: được treo trong nhà, tại các hội quán, không gian thờ tự và những dịp lễ hội. Ánh đèn vì thế mang nhiều lớp ý nghĩa, từ chiếu sáng, trang trí đến biểu tượng của sự tỏa sáng, may mắn và những ước nguyện tốt lành.

Đặc biệt vào những ngày rằm và dịp Trung thu, ánh đèn trở thành một phần của không gian văn hóa Hội An. Tết Trung thu ở đây được duy trì qua nhiều hoạt động cộng đồng như rước đèn, trình diễn Thiên Cẩu, các chương trình nghệ thuật trong ánh đèn lồng. Năm 2023, Tết Trung thu ở Hội An được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ghi nhận giá trị của một lễ hội đã gắn bó lâu dài với đời sống địa phương.

Chương trình biểu diễn nghệ thuật vào Tết Trung Thu tại Hội An

Trình diễn Thiên Cẩu truyền thống vào Tết Trung Thu tại Hội An

Đoàn diễu hành đón nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Hội An

Nguồn: Trang Fanpage Facebook Visit Hoi An

Trong dòng chảy ấy, Anmira Hội An tiếp nối không khí Trung thu bằng một cách tiếp cận riêng: đưa giấy dó vào hình thức lồng đèn. Chất liệu truyền thống từ một không gian văn hóa khác gặp ánh sáng và bối cảnh Hội An, tạo nên một cách trải nghiệm mới mà vẫn giữ được tinh thần thủ công của Tết Trung thu.

Từ ngắm nhìn đến tự tay tạo nên

Một chiếc đèn lồng khi được thắp sáng thường được cảm nhận qua ánh sáng, màu sắc và hình dáng. Nhưng khi tự tay làm nên chiếc đèn, trải nghiệm bắt đầu từ chính chất liệu. Từ việc chạm vào tờ giấy dó, lựa chọn màu sắc, tạo hình đến hoàn thiện từng chi tiết, người làm có cơ hội quan sát cách một vật thể dần thành hình dưới đôi tay mình.

Nguồn: Trang Fanpage Facebook Amanaki Thảo Điền

Đến khi ánh sáng được thắp lên, những gì được tạo tác trước đó hiện ra theo một cách khác. Chiếc đèn mang theo dấu vết của người làm – từ cách xử lý giấy đến những lựa chọn nhỏ trong quá trình tạo hình. Một món đồ Trung thu vì thế trở thành một kỷ niệm có hình hài cụ thể, được tạo nên từ chính trải nghiệm của mỗi người.

“Dó Paper Lantern Workshop” – Thổi hồn cho ánh sáng Trung thu

Từ câu chuyện ấy, “Dó Paper Lantern Workshop” tại Anmira Hội An mở ra một trải nghiệm Trung thu xoay quanh giấy dó và ánh sáng. Người tham gia sẽ làm quen với chất liệu, tự tay tạo hình và hoàn thiện chiếc đèn lồng của riêng mình.

Nguồn: Anmira Hội An

Workshop đặt trọng tâm vào quá trình tạo tác: chạm vào một chất liệu truyền thống, thử nghiệm với hình dáng và màu sắc, rồi nhìn chiếc đèn bừng sáng sau khi hoàn thiện. Từ một tờ giấy dó, mỗi người mang về một chiếc đèn và một câu chuyện Trung thu được tạo nên bằng chính đôi tay mình.

Thông tin “Dó Paper Lantern Workshop”

Thời gian: 09:00, Thứ Bảy, ngày 19/09/2026
Địa điểm: LAM Kitchen – 171 Nguyễn Trãi, phường Hội An Đông, thành phố Đà Nẵng
Người hướng dẫn: Nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương (Phương Giò)
Giá vé: 800.000 VNĐ/khách

Vé bao gồm toàn bộ dụng cụ thực hành, thành phẩm mang về và trà bánh phục vụ trong thời gian tham gia workshop.

Ưu đãi 10% dành cho khách: Mua từ 03 vé trở lên hoặc đăng ký sớm trước ngày 12/09/2026.

FAQ – Những câu hỏi thường gặp

1. Dó Paper Lantern Workshop diễn ra khi nào?

Workshop diễn ra vào 09:00, Thứ Bảy, ngày 19/09/2026.

2. Workshop được tổ chức ở đâu?

Workshop diễn ra tại LAM Kitchen – 171 Nguyễn Trãi, phường Hội An Đông, thành phố Đà Nẵng.

3. Workshop có giá bao nhiêu?

Giá tham gia là 800.000 VNĐ/khách.

Vé bao gồm toàn bộ dụng cụ thực hành, thành phẩm mang về và trà bánh trong thời gian tham gia workshop.

4. Người tham gia sẽ làm gì trong workshop?

Người tham gia sẽ tự tay làm một chiếc đèn từ giấy dó và khung tre, với các bước từ cắt, dán từng lớp giấy đến lắp ghép và hoàn thiện hình dáng.

5. Chưa từng làm đồ thủ công có tham gia được không?

Workshop được tổ chức theo hình thức thực hành và có hướng dẫn trong quá trình thực hiện, vì vậy người chưa có kinh nghiệm vẫn có thể tham gia.

6. Có ưu đãi khi đăng ký sớm không?

Anmira áp dụng ưu đãi 10% cho khách đăng ký sớm trước 12/09/2026 hoặc mua từ 03 vé trở lên.

7. Người tham gia có được mang sản phẩm về không?

Thành phẩm do người tham gia thực hiện được bao gồm trong giá vé và được mang về sau workshop.

--------------------

Thông tin liên hệ:

Anmira Hội An Village of Arts & Culture
Địa chỉ: 276 đường Cửa Đại, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam

Tel: +84 235 3923 999
Email: reservations@anmiraresort.com
Website: https://anmiraresort.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/profile.php?id=61552815789581

Map:

Từ giấy dó đến ánh đèn: Tiếp nối mùa Trung thu với Workshop làm lồng đèn giấy dó tại Anmira Hội An